8-5-2006. Ixen de maitins con destín ta la zidá oczitana de Foix. Se prebeye que l´orache por ixa zona i seiga, con muita prebalidá, plebidioso.

Iglesia del pueblo aragonés de Aneto, al fondo el pueblo catalán de Senet. Ilesia de lo lucar aragonés d´Aneto, enta lo fundo lo lucar catalán de Senet
Dinantis d´arribar en a muga franzesa- e de pasata- besitan lo lucar aragonés d´Aneto. Ne b´ha bellas tiorías rispeutibe a l´orichen toponimico d´Aneto. A primera, en bascón: “tozal”, “altero”. A segunda, en arabe: “fuen”. A terzera, que promana de lo dios solar zeltibero “Neto”.
Aneto con os suyos 55 abitadors ye plantificato en a redolata oriental de Ribagorza, güegatizo con Catalueña y en a bal alta d´a Noguera Ribagorzana.
Lo suyo nome ye ligato ta la cospide d´es Pirinés, que s´anomena igual. Lo lucar ye un tipico e menuto casalar sin d´espezial intrés molimental. Lis dizen a’s d’Aneto “els de Bosia”.
Os nomes d’as casas de Aneto son:
Alins, Bernaduco, Caçador, Cllemen, La Cllésia, Corral, Juquin, Estremo, L’Estudi, Feixa, Fransí, Gepeto, Isidro, Moliné, Pereso, Puiol, El Roi, Sengllos, Sastre, Seira, L’Abadía de Seira, Tomeu, Tonet, Torres.
Poquez kms. dimpués d´Aneto e proxemos ta ra Val d´Arán preta a pleber, e continará asinas cuasi tot lo biache. Esnabesan por lo tunel de Vielha e ra Val d´Arán e dentran en Franzia. Miran de chintar en bel puesto acubillato d´a plebita e ro troban en l´entrador d´un cubilar zarrato, a ro canto de ro laco de ro lucar de Barbazan; ye un puesto polito, tranquilet y arredoliato de firme berdura.
A siguién aturata la fan en Saint Lizier, plantificata en lo departamén d´Ariége, rechión de Midi-Pyrénées, a 4O9 mts. d´altaria. Ye una antiga zidá de 1.6OO abitadors arredoliata d´una muralla fortificata d´orichen román, con torres meyebals recostruyitas con repuis d´a epoca romana e lo palaz bispal dominando la zidá dende lo suyo cobalto. L´atro lamín ye a ilesia de ros sieglos XII-XIV que ha un claustro romanico. En a Edá Meya Saint Lizier estió un importán zentro relichioso.
En a plaza de ra ilesia dixan alparcato l´auto. Aprofeitan qu´en ixas no i plebe t´alufrar a polita portalata de ra ilesia e dentrar en o templo. Dimpués d´ixo petenan por callizos dica ro cobalto, do se troba lo palaz bispal de ro sieglo XVII, autualmén retraziato y adedicato á museyo d´ochetos cutianos de l´Ariége e Bal de Bethmale, dend´astí aguaitan una ambiesta de ras politas de ra bal de l´arriu Salat.

Bucólico paisaje del valle del río Salat desde Saint Lizier (Francia). Bucolico paisax de la bal de l´arriu Salat dende Saint Lizier (Gascuña)
Lis truca que, estando luns, ye tot tancato e no b´han bisto guaire chen; de seguras que bi ye diyafiesta. A baxata enta l´auto l´han á fer escopetiatos, pos torna á pretar á pleber.
S´amanan ta St. Girons, a 2 kms. de St. Lizier, ta prener cualcosa n´una cafetería. M. Pérez bebe – como nobedá- una enfusión de curasana. Anque ye plebendo pro, deziden d´aproxemar-sen ta ra bal de Bethmale asperando que b´escampen os nublos e, más que más, poder biyer lo Lac de Bethmale.
A cursa en l´auto dica ta ro laco – bels 2O kms.- la fan con pro plebita e cualcosa de boira, e preban d´alufrar tot lo posible d´ista bal tan berda, amagada e repinchata, nabesando de cuan en cuan á ro canto de lucarons encosteratos, d´escurizos e trucadizos tellatos que tasamén acucutan por as marguins d´a carretera. Plegan muito amán de ro Laco de Bethmale (en gascón: “bal mala”) que ye a 1.O74 mts. d´altaria, aturando en un alparcamién. M. Pérez, paix estar que l´agana i duchar-se e gosa fer-lo ascape, pos jopa enta ro laco acorindo ixos 1O menutos de sender, mientres plebe á pozals, por tal de biyer-lo y afotiar-lo.
Continan por carretera estreita e con muitas zerrigüeltas, plegando ta ro puerto de “Col de la Core” en o que pretan a cayer bolisnas de nieu. Bien lis se bal de que no i dura guaire ra esnebuziadeta….
Baxando lo debandito puerto plegan ta ros 5OO mts. d´altaria en o majizo e toristenco lucar de Seix; astí s´aturarán bels menutos aprofeitando que tasamén i plebe.
Dend´astí e durán más de 3O kms. continarán biache dica ta ra zidá de Foix – zaguer destín de ro diya- por una sinfinible carretera montañesa plena de marradas, pero con paisaches goyerils.
Chusto-radito lis ba ta plegar á zenar, garimboleyan bel poquet por Foix, e se´n ban á chitar.
Archivado bajo: 2006.- 1b. OCZITANIA I | Etiquetado: Aragonés, Francia, Ibones, Nombres de Casas, Pueblos





